Belevingsgerichte Zorg

In 2003 startte het project "belevingsgericht werken" in samenwerking met Frank Rochus van de Karel De Grote Hogeschool (Antwerpen). We ontwikkelden een basisdocument dat de volgende jaren zal functioneren als leidraad voor kwaliteit en de werking van ons huis. Het werd onze visietekst: Waarvoor staan we? Waar willen we naar streven?

De Wingerd is een Woon- en Zorgcentrum waar personen met dementie omringd worden:

• waar aandacht is voor levenskwaliteit, vertrekkend vanuit ieders levensverhaal, ritme, mogelijkheden en behoeften;
• waar zo nauw mogelijk aangesloten wordt bij de belevingswereld van de bewoners;
• waar warme zorg en solidariteit aanwezig zijn;
• waar ieder een eigen plek heeft;
• waar medewerkers en betrokkenen gewaardeerd worden voor hun inzet in een sfeer van openheid en vertrouwen.

Belevingsgericht werken staat hierbij centraal: zorg voor de bewoners én waardering voor de medewerkers.

Wat is belevingsgericht werken ?

Wie in De Wingerd werkt en de bewoners verzorgt, of help bij de maaltijden, of de was rondbrengt, of de bedden opdekt, of als arts de bewoner onderzoekt, of de nachtdienst waarneemt, dan "ontmoet" je als zorgverlener de bewoners als "mens". Hoe deze "ontmoeting" verloopt, wordt beïnvloed door het verleden, de waarden, de gevoelens van zowel de bewoner met de dementie als de zorgverlener.

We kunnen dit verduidelijken met enkele metaforen, die vanuit het verzorgende team naar voren zijn gekomen:

• De verzorgende en de bewoner dragen elk een rugzak waarin allerlei zaken opgeborgen zijn: bagage die beiden meedragen vanuit het verleden, voor beiden verschillend.
• De bewoner met lei en griffel en de zorgverlener met de computer: de lei is vol geschreven, de computer nog niet; de teksten op beide media zijn verschillend.

De zorgverlener probeert "zoekend te reageren" om deze "ontmoeting" zo goed mogelijk te laten verlopen.

Belevingsgerichte Zorg is dus een benadering waarbij de zorgverlener:

• zich continu bewust is van zijn eigen zoekend reageren in de ontmoeting met de dementerende oudere;
• zich tot doel stelt om de individuele ervaringen collectief te maken en te integreren in het gehele zorgaanbod.

Wat is zoekend reageren ?

Als zorgverlener op zoek gaan naar de beste mannier om te reageren, hoe om te gaan met de bewoner.

Marcel komt tijdens de briefing bij het personeel zitten. Hij is heel sterk bezig met het oorlogsverleden. Een medewerker leeft mee met deze bewoner maar stelt hem gerust dat het nu geen oorlog meer is. Marcel is gerustgesteld en gaat mee met de vrijwilligster naar de kermis in De Wingerd...

In dit voorbeeldje wordt duidelijk dat je als zorgverlener voortdurend moet kiezen tussen meegaan in de wereld van de dementerende of grenzen stellen; kiezen tussen stimuleren wat iemand nog wel weet en kan of proberen te vervangen wat verloren is gegaan.

Van theorie naar praktijk

Nele Gaeremynck en Christiane Ams stelden voor de medewerkers van De Wingerd een brochure samen over groepsreminiscentie.

Stien Claus en Nele Gaeremynck namen het voortouw in het opstellen van een procedure die het kwaliteitsvolle verloop van het opnameproces moet garanderen en bewaken, van aanmelding tot opname. De familie wordt geïnformeerd over het belevingsgericht werken en zij worden daarin betrokken: samenstellen van het levensverhaal van de bewoner.

Belevingsgericht werken of belevingsgerichte zorg vraagt competente medewerkers. In on huis wordt voordurend gezocht naar de verschillende competenties die nodig zijn om belevingsgerichte zorg te kunnen realiseren, door alle medewerkers van De Wingerd: inzet, samenwerken, inlevingsvermogen en begrenzing of "zoekend reageren". Om dit te kunnen garanderen organiseren we bijscholingen, trainingen en vormingen. Belevingsgerichte zorg en kwaliteit in de zorgverlening zijn dan ook geen geen statisch gegeven, maar twee elementen in een dynamisch en creatief proces.

Ook het "zorgen voor de zorgende" vormt in De Wingerd een belangrijk aandachtspunt voor de zorgcoördinatoren, het team en de hele organisatie.

• Brochure (PDF 836 kb) voor nieuwe medewerkers en familieleden.