Leefcirkels

Bewoners en bezoekers aan het woon- en zorgcentrum De Wingerd die zich nog in het beginstadium van hun ziekteproces bevinden, zijn regelmatig nog in staat om met een ruimere bewegingsvrijheid om
te gaan zonder zichzelf of anderen in gevaar te brengen. Een overmatige
beperking in bewegingsruimte brengt negatieve reacties teweeg: ze hebben het gevoel opgesloten te zijn en niet meer zelf hun dagbesteding te kunnen bepalen. Dit uit zich onder meer in agressie, depressie, apathie,... Een ruimere bewegingsvrijheid toestaan biedt dus een aanzienlijke meerwaarde op hun levenskwaliteit die niet op een andere
manier bekomen kan worden.

Daarom start vanaf januari 2009 een project in De Wingerd in samenwerking met het Expertisecentrum Dementie Vlaams-Brabant en met financiële ondersteuning van de Koning Boudewijnstichting:
“leefcirkels op maat van personen met dementie in een woon- en
zorgcentrum”.

De Wingerd werd uitgerust met geavanceerde domoticatoepassingen.
Deze worden ingezet om de bewegingsvrijheid af te stemmen op de
individuele cliënt. Zo kan deze zijn of haar resterende mogelijkheden
behouden en wordt het oriëntatieverlies beperkt. Het gebouw herkent de
gebruiker aan de hand van een zendertje en de domotica bepaalt of een deur al dan niet geopend kan worden én op welk tijdstip van de dag.
Dankzij deze zorgautomatisatie kan het zorgteam “leefcirkels” instellen. Het
integrale gebruik van leefcirkels en toegangscontrole in alle gebouwen van
het woon- en zorgcentrum is uniek in Vlaanderen. Dit concept levert aan de hand van differentiatie in zorg- en veiligheidsparameters drie niveaus op:

• De bewegingsvrijheid wordt beperkt tot de eerste leefcirkel: de eigen kamer en de besloten- en geborgenheid van een groepswoning met terras.
• Voor anderen openen ook de deuren in de ruimten tussen de verschillende groepswoningen. De naaste buren binnen het woon- en zorgcentrum vormen de tweede leefcirkel.
• Nog anderen zullen ook de buitenruimten kunnen gebruiken: het
  lokale dienstencentrum, een bezoek brengen aan het Grand Café of verpozen in de tuin. Dit omschrijven we als de derde leefcirkel.

Sommige bewoners en bezoekers van De Wingerd hebben nog de behoefte en de mogelijkheden om over een nog ruimere bewegingsvrijheid te beschikken. Daarom wensen we de buurt als vierde leefcirkel toe te voegen, zodat de levenskwaliteit van deze gebruikers maximaal verhoogd kan worden.

Het spreekt voor zich dat de realisatie van deze vierde leefcirkel een zekere betrokkenheid en ondersteuning van de buurtbewoners vereist. Dit project wil onder meer de buurt voorbereiden op en begeleiden in het contact met dementerende personen. Indien de buurtbewoners niet voorbereid zijn op ontmoetingen met de personen met dementie en zich niet bij hen betrokken voelen, dat kan dit negatieve ervaringen opleveren voor beide partijen.

Uit onwetendheid kunnen buurtbewoners negatief reageren op de aanwezigheid van personen met dementie, het contact mijden en geen of goedbedoelde, maar foute hulp bieden. Dit kan ervoor zorgen dat de dementerende zich niet meer in de publieke levenscirkel waagt. De
gevolgen daarvan zijn dezelfde als die van een expliciete vrijheidsbeperking. Afgezien daarvan is het ook nodig dat buurtbewoners weten hoe te reageren, wanneer een bewoner gewoon eens de weg kwijt is.

We willen duidelijk maken dat de buurtbewoners zich niet bedreigd
moeten voelen door de aanwezigheid van personen met dementie en hun soms wat ongewone gedrag. Buurtbewoners moeten zich blijven thuis voelen in hun buurt en zich niet terugtrekken uit het straatbeeld.

Wij willen daarentegen het plaatselijke verenigingsleven graag verweven met de activiteiten in het woon- en zorgcentrum en meer in het bijzonder het Grand Café dat beschikt over een aanbod warme maaltijden, snacks en dranken.

Binnenkort opent ook het Lokaal Dienstencentrum zijn deuren, met een
uitgesproken vormings- en recreatiefunctie.

In het park rondom De Wingerd kan iedereen komen wandelen, kunnen
de kinderen van de buurt ravotten of sleetje rijden zoals tijdens de voorbije weken.

Ook voor personeelsleden en vrijwilligers betekent de ruimere leefcirkel een meerwaarde. Het geeft hen een betere jobtevredenheid omdat ze beter kunnen tegemoet komen aan de individuele wensen en behoeften van iedere bewoner. Zij worden dan ook minder geconfronteerd met de negatieve gevolgen van overmatige vrijheidsbeperking.

In een ruimere context bekeken draagt dit project bij tot het doorbreken van het taboe omtrent dementie. De Wingerd heeft doelbewust gekozen om zich in een bestaande woonwijk te vestigen en om geen grote omheiningen of muren rond het domein op te trekken. Zo kan iedere
bewoner en bezoeker een optimale autonomie behouden.

Het is de bedoeling reacties te bekomen van alle betrokken partijen: de gebuikers en hun familie, de buurtbewoners, de personeelsleden en vrijwilligers. Omwille van zijn unieke karakter zullen de resultaten van dit project de haalbaarheid van de vierde leefcirkel in Vlaanderen evalueren. In het geval van positieve resultaten, zullen andere woon- en zorgcentra geïnspireerd worden om de vierde leefcirkel ook ingang te laten
vinden bij hun doelpubliek om ook van de voordelen te genieten.

* * *